Một phụ huynh nói thẳng trong buổi trò chuyện: “Giờ gõ vài câu là máy ra cả chục bức tranh trong ba giây. Cho con học vẽ để làm gì nữa?”
Đó là một câu hỏi hợp lý, và né tránh nó thì không trung thực.
Nhưng nếu nhìn kỹ vào việc máy làm và việc con làm, sẽ thấy hai bên đang làm hai công đoạn khác nhau của cùng một chuỗi. Và công đoạn mà máy đảm nhiệm không phải là công đoạn khó nhất.
AI làm được gì và không làm được gì thay trẻ?
Một hệ thống AI chỉ hoạt động khi có người đưa cho nó một yêu cầu. Nó không tự thức dậy và thấy tò mò về con ốc sên trong sân, hay cảm nhận được một con cá bơi trong nước là như thế nào?
Toàn bộ phần đứng trước dấu hỏi là nhận ra có gì đó đáng chú ý, thấy nó lạ, muốn biết thêm vẫn hoàn toàn là việc của con người. Và đó chính là phần dễ mất nhất, nếu suốt tuổi thơ con chỉ được giao những bài tập đã có sẵn đáp án.
Bà Jang Sun-kyung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Giáo dục Nghệ thuật Noljak, đặt điều này ở vị trí nền móng: “Quan sát là nền tảng của mọi thứ – nghệ thuật, học tập và cuộc sống đều bắt đầu từ quan sát.”
Vì sao chương trình Noljak cho trẻ quan sát vật thật thay vì màn hình?
AI tạo ra hình ảnh bằng cách tổng hợp lại hàng triệu hình ảnh con người đã làm ra trước đó. Về bản chất, nó rất giỏi trong việc tạo ra thứ trung bình của những gì đã có.
Đứa trẻ cầm chiếc kính lúp soi vào một chiếc lá thì đang làm việc ngược lại. Con lấy dữ liệu trực tiếp từ thế giới, bằng tay, bằng mắt, bằng mũi những dữ liệu chưa qua tay ai xử lý.
Đây là lý do các buổi học ở NOPY Creative Lab luôn bắt đầu từ vật thật, không bắt đầu từ ảnh chụp hay video. Với khóa Noljak Fine Art dành cho trẻ 5–12 tuổi, mỗi dự án đi qua bốn bước: quan sát, tưởng tượng, mở rộng, rồi mới biểu đạt. Ba bước đầu diễn ra trước khi con chạm vào cây bút.
3 kỹ năng trẻ cần rèn khi AI làm thay phần kỹ thuật
Còn lại ba việc, và cả ba đều khó dạy bằng bài giảng.
Việc thứ nhất là biết mình muốn gì. Một công cụ mạnh trong tay người không biết mình muốn gì thì chỉ tạo ra nhiều thứ hơn, không tạo ra thứ đúng hơn.
Việc thứ hai là biết chọn. Khi có mười phương án bày ra trước mặt, ai đó vẫn phải quyết định phương án nào phù hợp và quyết định ấy dựa trên gu thẩm mỹ, trên hiểu biết về người sẽ xem, trên những thứ không quy ra công thức được.
Việc thứ ba là dám giữ một lựa chọn khác số đông. Nếu tất cả mọi người đều dùng cùng một công cụ và cùng một cách hỏi, kết quả sẽ ngày càng giống nhau. Người tạo ra khác biệt sẽ là người dám đi chệch.
Học mỹ thuật rèn tư duy sáng tạo cho trẻ theo cách Noljak thế nào?
Vì mỹ thuật cho phép con thực hành cả ba từ lúc bốn tuổi, mà không cần biết chữ, không cần biết tính, không cần biết dùng máy.
Đặt một quả cầu lông lên bàn giữa lớp. Một bạn thấy Tháp Eiffel, một bạn thấy khinh khí cầu, một bạn thấy chiếc váy đang xoay. Mỗi bạn đã tự nghĩ ra phương án của mình, tự chọn phương án đó, rồi tự bảo vệ nó khi được hỏi vì sao.
Trong phương pháp Noljak, đây chính là chuỗi Quan sát – Tư duy – Biểu đạt. Đó là một buổi tập nhỏ cho chính ba năng lực mà thời đại này đang cần. Không có phần mềm nào thay con làm chuyện ấy được, vì phần khó nằm ở chỗ con phải là người quyết định.
Trẻ ở Buôn Ma Thuột học theo chương trình Noljak ở đâu?
NOPY Creative Lab là nơi đầu tiên đưa mô hình Creative Lab về Buôn Ma Thuột, dạy theo chương trình Noljak từ Hàn Quốc cho trẻ 3–12 tuổi. Trẻ 3–5 tuổi học khóa CreKiC, trẻ 5–12 tuổi học khóa Noljak Fine Art.
Mọi buổi học giữ chung một thứ tự: con quan sát vật thật trước, nghĩ ra ý riêng, rồi kỹ thuật mới đến sau để phục vụ ý đó.
Vậy nên câu hỏi của người phụ huynh ở đầu bài cho con học vẽ để làm gì khi máy vẽ được; có một câu trả lời khá ngắn: Không phải để con vẽ giỏi hơn máy. Con sẽ không bao giờ vẽ nhanh hơn máy. Mà để mai này, giữa lúc ai cũng cầm trong tay cùng một công cụ, con vẫn còn giữ được thứ mà công cụ không cấp cho ai: một ý riêng, và lý do để tin vào ý đó.
Máy có thể tạo ra vô số câu trả lời. Nhưng vẫn cần một con người biết mình đang hỏi điều gì.
Tìm hiểu thêm về các chương trình tại NOPY Creative Lab.
NOPY Creative Lab
Khơi sáng tạo – Kết nối gia đình – Nuôi dưỡng tương lai.
–
Thông tin liên hệ: NOPY Creative Lab
- Hotline: 0984 940 427
- Căn TESLA 05-01, Đô thị Sinh Thái Văn hóa Cà phê Suối Xanh, P. Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk